Rozmaitości

Powstanie i rozwój koncepcji psychologicznej - analizy transakcyjnej
Eric Berne urodził się 10 maja 1910 roku w Montrealu, w Kanadzie. Jego prawdziwe nazwisko to Eric Leonard Bernstein. Rodzina Bernsteinów pochodziła z Polski i Rosji i wyemigrowała na początku XX wieku do Kanady. Ojciec Erica, David Bernstein, był lekarzem internistą, a matka, Sarah Gordon-Bernstein, pracowała jako pisarka i redaktorka. Eric miał jedną, młodszą o pięć lat siostrę. Jako dziecko często towarzyszył ojcu podczas wizyt u pacjentów. W czasie jednej z takich wizyt ojciec zaraził się gruźlicą i zmarł w wieku 38 lat.
W 1935 roku Eric ukończył w Kanadzie Szkołę Medyczną Uniwersytetu McGill ze specjalizacją w dziedzinie chirurgii. W latach 1936 - 1938 odbywał praktykę na oddziale psychiatrycznym w klinice Uniwersyteckiej Szkoły Medycznej Yale. Po emigracji do Stanów Zjednoczonych w 1939 roku Leonard Bernstein uzyskał amerykańskie obywatelstwo i zmienił nazwisko na Eric Berne. Swoją pierwszą prywatną praktykę założył w 1940 roku, a w roku 1941 rozpoczął szkolenie psychoanalityczne. W latach 1943 – 1946 intensywnie praktykował terapię grupową.
W 1947 r. ukończył swoją pierwszą książkę "Aktywny Umysł" (Mind in Action). W udoskonalonej wersji książka ta została wydana w 1957 jako „Przewodnik laika po psychiatrii i psychoanalizie”.
W tym samym czasie Berne wznowił też szkolenie psychoanalityczne w Instytucie Psychoanalitycznym w San Francisco pod kierunkiem Erica Ericsona (do 1949).
W 1956 ubiegał się o członkostwo w profesjonalnym Instytucie Psychoanalitycznym, ale jego kandydatura została odrzucona. Podczas egzaminu certyfikacyjnego komisja uznała jego koncepcję ego za zbyt nowatorską i niezgodną z założeniami klasycznej psychoanalizy. Bern postanowił więc stworzyć nowe podejście do psychoterapii.
W roku 1957 opublikował dwa ostatnie artykuły z serii tekstów o intuicji, w których to po raz pierwszy przedstawił swoją koncepcję stanów ja Rodzica, Dorosłego i Dziecka oraz użył pojęcia „analiza strukturalna”. W tym samym roku zaprezentował Amerykańskiemu Stowarzyszeniu Psychoterapii Grupowej referat pt: „Analiza transakcyjna: nowa, skuteczna metoda terapii grupowej”. Referat ten obejmował koncepcję stanów ja Rodzic, ja Dorosły i ja Dziecko, a także pojęcie gier i skryptu. Można więc uznać, że podstawowe założenia AT zostały zebrane i zdefiniowane przez Berne'a w 1957 roku.
W roku 1964 Berne po wielkich trudnościach związanych ze znalezieniem wydawcy wydał bestselerową książkę „W co grają ludzie. Psychologia stosunków międzyludzkich”. Pozycja ta w dużej mierze przyczyniła się do rozpropagowania idei Analizy Transakcyjnej w Stanach i potem na świecie. Jej sukces komercyjny zaskoczył wszystkich, tym bardziej, że w intencji Berne’a była ona adresowana do profesjonalistów.
W 1970 r., tuż po złożeniu do wydawnictwa rękopisu książki "Dzień dobry i co dalej" twórca analizy transakcyjnej przeszedł dwa zawały serca. Eric Berne zmarł w szpitalu na trzeci zawał w czasie trwania korekty tej książki, 15 lipca 1970 roku. Został pochowany w Californii.
Analiza transakcyjna została uznana na arenie międzynarodowej za profesjonalne podejście psychologiczne i psychoterapeutyczne, a uczniowie i współpracownicy Berne’a rozwijali niedokończone przez niego wątki teorii i do dziś wprowadzają nowe koncepty.
W roku 1977 ukazały się dwie książki, będące symbolem tych zmian. Obie są zbiorami artykułów i adresowane są do profesjonalistów. „Analiza transakcyjna po Ericu Bernie”, zredagowana przez Grahama Barnesa, jest dokumentacją rozwoju głównych kierunków w teorii i praktyce AT od czasu śmierci Berne'a. Muriel James napisał z kolei książkę: „Techniki w analizie transakcyjnej dla psychoterapeutów i psychologów”, opisującą praktyczne zastosowanie AT.
Dzisiejsze szkolenia podstawowe tzw. szkolenie 101, obejmuje nie tylko podstawowe terminy i pojęcia Erica Berne’a, ale również ważne dla koncepcji AT idee wprowadzone przez jego następców. Wszystkie razem tworzą spójną psychologiczną koncepcję zachowań międzyludzkich.
W okresie rozwijania koncepcji AT, Berne miał zwyczaj organizować tzw. seminaria czwartkowe podczas których dyskutowano na temat różnych idei AT. Kiedy zauważał, że jakiś jego uczeń w swojej postawie i myśleniu realizuje założenia i filozofię AT oraz jest biegły w rozumieniu tej teorii, zapraszał go na obiad i nadawał mu licencję analityka transakcyjnego. Później z uwagi na ogromny wzrost zainteresowania AT (w latach 70. XX w. ITAA zrzeszało ponad 10 000 członków z całego świata) oraz śmierć jej twórcy taki sposób nadawania licencji nie był już możliwy.
W ramach profesjonalizacji szkoleń zawodowych z AT i dopasowania systemu akredytacji do norm światowych został stworzony przejrzysty zestaw wymagań i ścieżka edukacyjna dla osób, które chciały się certyfikować. Zestaw ten jest spisany w podręczniku egzaminacyjnym uwzględniającym wszystkie cztery pola zastosowania AT i jest dostępny na stronach internetowych stowarzyszeń. Nad jakością poziomu nauczania i poziomu praktykowania AT opiekę sprawują ITAA (Międzynarodowe Stowarzyszenie Analizy Transakcyjnej), założone w 1964 r. i EATA (Europejskie Stowarzyszenie Analizy Transakcyjnej), założone w 1974 r.

DOTYCHCZAS ZREALIZOWANE SZKOLENIA
Z ANALIZY TRANSAKCYJNEJ

LITERATURA

Analiza transakcyjna dzisiaj

Autor: Ian Stewart, Vann Joines

Wielu uczestników naszych zajęć pyta jakie książki z AT warto przeczytać. Proponujemy zacząć od pozycji napisanych w prostym i zrozumiałym języku. We wrześniu 2016 roku Wydawnictwo Rebis wydało książkę "Analiza transakcyjna dzisiaj", która zajęła w 2017r.  II miejsce w plebiscycie czytelników w kategorii "Książka dla trenera".
 

Narodzić się by wygrać

Autor: M.James, D.Jongeward

„Narodzić się by wygrać”. Autorki w lekki sposób opisują podstawowe zagadnienia  AT proponując też czytelnikowi ćwiczenia do wykonywania podczas lektury tej książki. Warto przeczytać ją do końca, gdyż finałowe rozdziały dotyczą pojęć centralnych dla całej koncepcji AT, jak autonomia i Dorosły zintegrowany.

Aby być sobą

Autor: R.Rogoll

Potem dobrym uzupełnieniem i uporządkowaniem wiedzy jest książka niemieckiego autora Rudolf Rogola „Aby być sobą”. Bardzo systematycznie opisuje kolejne pojęcia wprowadzając też pojęcie mini skryptu, o którym trudniej przeczytać w innych pozycjach.

W co grają ludzie

Autor: E.Berne

Książka „W co grają ludzie”, dzięki której autor rozpropagował idee analizy transakcyjnej w latach 50 w USA. Jest to świetna pozycja dla tych, którzy chcą zrozumieć czym są gry psychologiczne, poznać ich mechanizm, przeczytać przykłady gier, być może odnaleźć gry w które sami grają. Jednocześnie książka ta może być bardzo trudna w odbiorze gdy celem czytania jest znalezienie odpowiedzi na konkretne – teoretyczne – pytania. Opisy gier przedstawione w tej książce pochodzą z notatek z sesji terapeutycznych z pacjentami Berne’a. Miejscami może się ona wydawać chaotyczna, więc poszukiwanie odpowiedzi na konkretne pytania wymaga dużej wytrwałości.

Dzień dobry i co dalej

Autor: E.Berne

„Dzień dobry i co dalej” to ostatnia książka jaka napisał Bern. Łączy cały jego dorobek w obszarze myślenia o człowieku, jego autonomii i skrypcie. Nie jest to lektura lekka, miejscami może wydawać się niejasna. Trudno połączyć treści w niej zawarte z treściami innych książek dotyczących AT. Polecamy ją osobom, które mają już rozeznanie w podstawowych konceptach AT.

Ja jestem OK – ty jesteś OK

Autor: T.A.Harris

Rebis, Poznań 2009.

Analiza Transakcyjna w teorii i praktyce psychologicznej część I. Przegląd podstawowych pojęć i tez Analizy Transakcyjnej

Autor: M.Cichocka, A.Suchańska

„Psychoterapia 2” 1989, nr 69.

Analiza Transakcyjna w teorii i praktyce psychologicznej część II. Wybrane techniki diagnostyczne analizy transakcyjnej,

Autor: M.Cichocka, A.Suchańska

„Psychoterapia 3” 1989 nr 70.

Analiza Transakcyjna w teorii i praktyce psychologicznej część III. Wybrane techniki oddziaływań terapeutycznych analizy transakcyjnej

Autor: M.Cichocka, A.Suchańska

„Psychoterapia 3” 1989 nr 70.

Wybrane zagadnienia analizy transakcyjnej, [w:] Elementy psychologii klinicznej t. II.

Autor: L.Cierpiałkowska,H.Nowicka-Gawęcka

Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 1992.

The Mind in Actino

Autor: E.Berne

Wyd. Simon and Schuster, New York 1947.

A Layman's Guide to Psychiatry and Psychoanalysis

Autor: E.Berne

Wyd. Random House, New York 1957.

Transactional Analysis in Psychotherapy

Autor: E.Berne

Wyd. Souvenir Press, New York 1961.

Structure and Dynamics of Organizations and Groups

Autor: E.Berne

Wyd. Random House, New York1963.

Games People Play

Autor: E.Berne

Wyd. Random House, New York 1964,

Principles Group Treatment

Autor: E.Berne

Wyd. Oxford University Press, Oxford 1966.

Sex in Human Loving

Autor: E.Berne

Wyd. Simon and Schuster, New York 1970.

What Do You Say After You Say Hello

Autor: E.Berne

Wyd. Bantam Doubleday Dell, New York 1971.

Seks i kochanie

Autor: E.Berne

Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1994.

Sytuacja konfliktowa między nauczycielem a uczniem w ujęciu analizy transakcyjnej, [w:] Analiza transakcyjna w teorii i praktyce pedagogicznej

Autor: A.Chaber

(red.) J. Jagieła, Wydawnictwo WSP, Częstochowa 1997.

Analiza transakcyjna jako sposób usprawniania komunikacji i rozwiązywania sytuacji konfliktowych

Autor: J.Chirkowska-Smolak,J.Matysiak,D.Łukaszewicz

[w:] Bezrobocie. Podręcznik pomocy psychologicznej, red. A. Bańka, Wydawnictwo PRINT-B,  Poznań 1992.

Komunikowanie się normalne i zaburzone - wybrane koncepcje. Analiza transakcyjna

Autor: W.Domachowski

[w:] Społeczna psychologia kliniczna, red. H. Sęk, PWN,  Warszawa 1991.

Analiza transakcyjna jako metoda psychoterapii

Autor: W.Domachowski, H.Sęk

[w:] Społeczna psychologia kliniczna,  red. H. Sęk, PWN, Warszawa 1991.

Szkolne gry uczniów. Jak sobie z nimi radzić

Autor: K.Ernst

Warszawa 1991.

Być przyjacielem i mieć przyjaciół : skuteczne techniki wyrabiania własnej wartości

Autor: A.Freed, M.Freed

Wyd. Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1993.

Alkoholizm wg typologii Cloningera w oparciu o analizę transakcyjną

Autor: K.Gąsior,M.Kaleta – Kupiecka,A.Kupiecki

„Problemy alkoholizmu” 1994, nr 5.

Psychoterapia: Teorie. Podręcznik akademicki

Autor: L.Grzesiuk

PWN, Warszawa 2005.

Analiza transakcyjna, [w:] Psychoterapia. Szkoły, zjawiska, techniki i specyficzne problemy

Autor: L.Grzesiuk, U.Jakubowska

red. L. Grzesiuk, PWN, Warszawa 1994. 

Analiza transakcyjna dla trenerów

Autor: J.Hay

Grupa szkoleniowo-doradcza Transmisja, Kraków 2010

Analiza transakcyjna w teorii i w praktyce pedagogicznej

Autor: J.Jagieła

Częstochowa 1997.

Gry psychologiczne w szkole

Autor: J.Jagieła

Oficyna Wydawnicza Nauczycieli, Kielce 2004.

Analiza transakcyjna. Istotne pytania przed budowaniem procedur terapeutycznych

Autor: J.Jagieła

„Problemy Alkoholizmu” 1995, nr 2.

Analiza transakcyjna

Autor: K.Jankowski

[w:] Nowe kierunki w psychoterapii, red. M. Lis-Turlejska, Wydawnictwo UW, Warszawa 1979.

Analiza transakcyjna

Autor: K.Jankowski

[w:] Terapia grupowa w psychiatrii, red. H. Wardaszko-Łyskowska, Wydawnictwo PZWL, 1980.

Analiza transakcyjna w pracy wychowawcy

Autor: K.Koszewska

[w:] Poradnik wychowawcy, red. M. Pomianowska, Wydawnictwo Raabe, Warszawa,2000.

Psychoterapie. Kierunki, metody, badania

Autor: S.Kratochvil

PWN, Warszawa 1984.

Co dzieje się między ludźmi?

Autor: I.Krzemiński

Wydawnictwo Naukowe i Literackie i Wyd. Jacek Santorski & CO, Warszawa 1999.

Podstawowe pojęcia w Analizie Transakcyjnej

Autor: M.Masiak

[w:] Problemy współczesnej psychologii, red. A. Biela, Cz. Wałęsa, Lublin 1992.

Dłużnik pod lupą psychologa

Autor: M.Matkowski

Fakty – Magazyn gospodarczy,  nr 1/14, 2005.

Wizualizacja. Od obrazu do działania

Autor: F.J.Paul-Cavallier

REBIS, Poznań 2002.

Akceptacja siebie i akceptacja innych u osób z zaburzeniami nerwicowymi: interpretacja w ujęciu analizy transakcyjne

Autor: B.Pawłowska

Lublin 2000.

Wprowadzenie do analizy transakcyjnej

Autor: T.Samek

Wydawnictwo Centrum Terapii Alkoholizmu, Kraków 1991.

Analiza transakcyjna

Autor: T.Samek

Wydawnictwo Centrum Terapii Alkoholizmu, Kraków 1993.

Autopsychoterapia

Autor: S.Siek

Wydawnictwo Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1985.

Analiza Transakcyjna w biznesie

Autor: M.Sękowska, E.Szymanowska

Wydawnictwo Profesjonalnej Szkoły Biznesu, Kraków 2000.

Analiza transakcyjna w przygotowaniu do małżeństwa

Autor: B.Strojnowska

[w:] Problemy współczesnej psychologii, red. A. Biela, Cz. Wałęsa, Lublin 1992.

Matka Teresa z Kalkuty w świetle analizy transakcyjnej

Autor: R.S.Szczotka

Kraków 1993, (prace mgr / licencjacka o tematyce misyjnej napisane na Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie).

Zarys problematyki analizy transakcyjnej

Autor: A.Tomkiewicz

[w:] Problemy współczesnej psychologii, red. A. Biela, Cz. Wałęsa, Lublin 1992.

Zarys problematyki analizy transakcyjnej

Autor: A.Tomkiewicz

[w:] Problemy współczesnej psychologii, red. A. Biela, Cz. Wałęsa, Lublin 1992.

Jak doskonalić asertywność. Praktyczny poradnik asertywności dla menadżerów

Autor: A.Towned, U.Zielińska

Zysk i S-ka, 1996.

Skrypty życiowe a konflikty jawne i ukryte w małżeństwie

Autor: B.Tryjarska

Wydawnictwo Oficyna wydawnicza Wydziału Psychologii UW, Warszawa 1995.

Gry psychologiczne jako forma sprawowania władzy

Autor: E.Widawska

[w:] Analiza transakcyjna w teorii i w praktyce pedagogicznej, (red.) J. Jagieła, Częstochowa 1997.

Analiza transakcyjna pomocą w dojrzewaniu osobowości

Autor: E.Wójcik

„Z pomocą rodzinie” 1990, nr 1-2.

Jak sobie radzić ze szkodliwymi grami szkolnymi

Autor: J.Żmijewski

[w:] Poradnik wychowawcy, Wydawnictwo Raabe, Warszawa 2000.